BMTIP Strateji Tərəfdaşlıq üzrə Muşaviri Məzahir Əfəndiyevin Su və Daşqınların İdarəolunmasında Yerli İcmaların rolu seminarındakı çıxışı

Wed Nov 30 00:00:00 EST 2016

2015-ci ilin sentyabr ayında dünya liderləri tərəfindən Minilliyin İnkişaf Məqsədlərinin davamı hesab olunan 2016-2030-cu illəri əhatə edəcək Dayanıqlı İnkişaf Məqsələri qəbul olunmuşdur. Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinin icrasının institusional və siyasi baxımdan kompleks yanaşma tələb etdiyini nəzərə alaraq, Azərbaycanda daha dayanıqlı, əhatəli və şaxələndirilmiş iqtisadiyyatın inkişaf etdirilməsi, sosial sahələrin tarazlı inkişafının təmin edilməsi üçün səmərəli milli icra mexanizminin formalaşdırılması məqsədi ilə Cənab Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Dayanıqlı İnkişaf üzrə Milli Şura yaradılmışdır. Bu məqsədlər sırasında hər kəs üçün su və sanitariyanın davamlı idarəedilməsinin, mövcudluğunun təmini və iqlim dəyişkənliyinə qarşı mübarizə də xüsusi yer tutur.

Qarşıdan gələn illər ərzində üzləşəcəyimiz ən ciddi qlobal məsələlərdən biri iqlim dəyişkənlikləri olacaqdır. O bizim hamımıza bu və ya digər formada təsir edəcək. Şübhəsizki təsirə ən çox məruz qalanlar bu iqlim dəyişkənliklərinin gözlənilən fəsadları ilə mübarizə qabiliyyəti zəif olan yoxsullar və imkansızlar olacaqlar.

Biz hələki iqlim dəyişkənliklərinin nə dəqiq maqnitudası nə də coğrafi bölgüsündən tam əminik. Bununla yanaşı biz bilirik ki, artıq təhlükəli zonalarda yaşayan daşqın və quraqlıq halları ilə daha tez-tez və daha geniş maqnitudada üzləşəcəklər. Bunlar iqlim dəyişkənliklərinin ilkin əlamətidir və ikinci dərəcəli təsirlər zəncirinə yol açır ki, onların qarşısının alınması üçün tədbirlər görülmədiyi təqdirdə təsirə ən çox məruz qalan insanların həyatına ciddi təhlükə törədə bilər.

İnsanların həyatında yaranmış bu cür təhlükələrlə mübarizə böyük beynəlxalq donorların, xüsusilədə BMT və Qlobal Ətraf Mühit Fondunun əsas davamlı mövzusu olmuş və 2012-ci ilə bu layihə “Böyük Qafqaz Regionunda zəif dağ icmaları tərəfindən su və daşqınlar üzrə idarəetməyə iqlim dəyişikliyi risklərinin daxil edilməsi” BMT-nin İP və Qlobal Ətraf Mühit Fondu tərəfindən birgə başladılmışdır. Onun məqsədi təhlükəli zonalarda yaşayan icmaları milli, regional və yerli səviyyələrdə görülən tədbirlər vasitəsi ilə daşqınlar və su problemlərinə qarşı həsaslıqlarını azaltmaq üçün müvafiq vasitələrlə təmin etməkdən ibarət olmuşdur.

Milli səviyyədə layihə hüquqi və siyasi çərçivədə olan çatışmazlıqlarla məşğul olmuşdur ki, onlara dəyişikliklər edilsəydi ümumilikdə suyun idarə edilməsi sahəsinin təkmilləşdirilməsi hesabına iqlim dəyişkənliklərinin təsirlərinin azaldılmasına imkan verər, xüsuslə də normativ aktlar vasitəsilə ictimaiyyətin proseslərdə iştirakı, daşqın zonalarının müəyyən edilməsi, səth və yeraltı sulardan vahid istifadənin təkmilləşdirilməsi, eləcə də müvafiq təşkilatların öz fəaliyyətlərini iqlim dəyişkənliklərinin aradan qaldılrılmasına yönəltməsinə şərait yaradardı. Qanunlara əlavələr hazırlanmış, Hökumətə təqdim edilmişdir və Su Məcəlləsində müvafiq dəyişikliklərin edilməsi üçün hökumət tərəfindən baxılmasına və qəbul edilməsinə ehtiyac vardır.

Milli səviyyədə hüquqi və siyasi təşəbbüslərə parallel olaraq layihə, həmçinin texniki səviyyədə müəyyən işlər görmüş, daşqınların və suyn idarə edilməsi sahəsində müasir təhlil üsullarını təqdim, xüsusilə də hidroloji və hidravlik modelləri  icra etmişdir. Milli məsləhətçilər və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin peşəkar əməkdaşları ilə birlikdə çalışmaqla layihə çərçivəsində daşdıqnların proqnozlaşdırılması üzrə prototip sistem quraşdırılmışdır ki, o da Tirançay və Kişçay hövzələrində təhlükəyə məruz qalan icmalarda erkən xəbərdarlıq imkanlarını təmin edir. Bu sistemlərə dəstək olaraq sahələrdə meteoroloji və hidroloji stansiyalar quraşdılırmış və təsirə məruz qalan icmalara bu risklərin azaldılması sahəsində öz üzərlərinə düşən işləri görməkləri üçün müvafiq təlimatlar verilmişdir. Bu seminardan bir müddət sonra məlumatların icma daxilində yayılması və təsirlərə cavab sistemlərinə dəstək məqsədilə yerli icmalara əlavə  avadanlıqlar təqdim ediləcəkdir.

Suların müasir qaydada vahid idarə edilməsi fəaliyyət göstərməsi üçün düzgün institusional çərçivəsinin olmasını tələb edir. Hal hazırda suyun idarə edilməsi sahəsində sektoral və pərakəndə strukturlar gələcəkdə iqlim dıyişkənliklərinin təsirləri aydın müşahidə olunan gerçəkliyə çevrilən zaman üzləşəcəyimiz mürəkkəb və qarşılıqlı əlaqəsi olan məsələlərin düzgün idarə edilməsi üçün lazımi avadanlıqlarla təchiz edilməmişdir. Qrunt və səth suları, yüksəklik və düzənlik zonalarındakı su istifadəçiləri arasındakı sıx əlaqəni, eləcə də müxtəlif su istifadəçiləri arasındakı qarçılıqlı əlaqəni tanıyan əlaqələndirilmiş bir yanaşma suyun müasir səviyyədə idarə edilməsi üçün əsas amildir. Bu məqsədlə layihə hüquqi yanaşma və qabaqcıl təcrübələrə əsasən Su Ehtiyatlarından vahid istifadənin icrasına tam dəstək verə bilən mərkəzi institusional struktur haqqında tövsiyələri özündə ehtiva edən sənədlər hazırlamışdır.

İqlim dəyişkənliklərinin mümkün təsirlərinə və suyun müasir şəkildə vahid idarə edilməsinə dair yerli səviyyədə məlumatlılıq səviyyəsi kifayət qədər aşağı idi və layihə, bugünkü seminar kimi bir sıra seminarlar vasitəsilə bu məlumatlılıq səviyyəsinin artılırması üçün lazımi vaxt və cəhdlər sərt etmişdir. İndi yerli icmalar iqlim dəyişkənliklərinin təsirlərinin azaldılması sahəsində dayanıqlı və müasir tədbirlərin görülməsi, o cümlədən su ehtiyatlarının vahid idarəçiliyi mövzusunun başa düşülməsi və mümkün alternativ həll yollarıinın tapılması baxımından daha çox məlumatlıdırlar. Bu, son 3 il yarım ərzində layihə tərəfindən görülən işlərin qısa təsviri idi. Təəssüf ki, layihənin tərtibatı zamanı nəzərdə tutulan nəticələrin əladə edilməsi üçün hələ də görüləsi işlər çoxdur. Maliyyə çətinlikləri eyni için regionun başqa çay hövzələrində təkrarlanmasına mane olmuşdur, ancaq ümid edirik ki, yaxın gələcəkdə bu imkanlar əldə ediləcəkdir.

Bu layihə bir prosesi başlatmışdır. Bu, zaman keçdikcə daim təkmilləşmə və tənzimlənmə tələb edən bir prosesdir. 

BMTİP BMT-nin İnkişaf Proqramı dünyada

İndi buradasınız BMTİP Azərbaycan 
Keçid üçün buranı tıklayın BMT-nin İnkişaf Proqramının Qlobal Qərargahı

A

Albaniya Anqola Argentina Azərbaycan

B

Banqladeş Barbados Belarus Beliz Benin Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Boliviya Bosniya və Herseqovina Botsvana Braziliya Burkina Faso Burundi Butan Bəhreyn

Ç

Çad Respublikası

C

Cibuti Respublikası

Ç

Çili Çin Xalq Respublikası

C

Cənubi Afrika Cənubi Sudan

D

Dominikan Respublikası

E

Efiopiya Ekvador Ekvatorial Qvineya El Salvador Eritreya Ermənistan

F

Filippin Respublikası Fələstin xalqına yardım proqramı

G

Gürcüstan

H

Haiti Respublikası Hindistan Honduras

İ

İndoneziya İordaniya İran İslam Respublikası İraq Respublikası

K

Kamboca Kamerun Keçmiş Yuqoslaviya Makedoniya Respublikası (FYROM) Keniya Respublikası Keyp Verde Kipr Kolumbiya Komoros Konqo Demokratik Respublikası Konqo Respublikası Koreya Xalq Demokratik Respublikası Kosova Kosta Rika Kot-d'İvuar (Fil Dişi Sahili) Kuba Küveyt

L

Laos Xalq Demokratik Respublikası Lesotho Liberiya Livan Liviya

M

Madaqaskar Malavi Malayziya Maldiv Respublikası Mali Mavriki və Seyşel adaları Mavritaniya Meksika Misir Moldova Monqolustan Monteneqro Mozambik Myanma Mərakeş Mərkəzi Afrika Respublikası

N

Namibia Nepal Niger Nigeriya Nikaraqua

Ö

Özbəkistan

P

Pakistan Panama Papua-Yeni Qvineya Paraqvay Peru

Q

Qabon Qambiya Qana Qayana Qazaxıstan Qvatemala Qvineya Qvineya-Bisau Qırğızıstan

R

Rusiya Federasiyası Rwanda

S

Sakit Okean regionu Samoa (Çox ölkəli ofis) San-Tome və Prinsipi Seneqal Serbiya Somali

Ş

Şri-Lanka

S

Sudan Surinam Suriya Svazilend Syerra Leone

Ş

Şərqi Timor

S

Səudiyyə Ərəbistan

T

Tacikistan Tailand Tanzaniya Toqo Trinidad və Tobaqo Tunis Türkiyə Türkmənistan

U

Ukrayna Uqanda Uruqvay

V

Venesuela Vyetnam Sosialist Respublikası

X

Xorvatiya

Y

Yamayka Yəmən

Z

Zambiya Zimbabve

Ə

Əfqanıstan Əlcəzair